امروزه شرکت های زیادی خدمات طراحی و توسعه نرم افزار های وب رو انجام میدن که این شامل انواع وب سایت های شخصی، شرکتی،سازمانی،فروش،بازاریابی،برندسازی،مالی،حسابداری،انبارداری،گردش جنس و ... میشه.

به هر یک از شرکت ها هم که مراجعه می کنید یک رنج قیمتی جلوتون میزارن .
وقتی ازشون می پرسین که چرا شما؟ چرا باید پروژمو به شما بدم، کلی اصطلاح و شعار و ... به سمتتون شلیک می کنن.
خوب مشتریای بنده خدا هم که اکثریت اطلاعات تخصصی درباره نرم افزار ندارن و فقط چشمشون به جیبشون و قیمت های ارائه شده است.
(دقت کنین که گفتم اکثریت)

در مقاله پیش رو بنده سعی کرده ام عوامل موثری که مشتریان باید در هنگام سفارش پروژه های تحت وب در نظر داشته باشند رو اشاره کنم و نکاتی هم درباره درآمدزایی از بستر وب بگم.
البته موارد زیر کاملا تجربی می باشند و بنده طی سالهایی که تو عرصه وب مو سفید کردم این موارد رو برخورد کرده ام.

مقالات آموزشی دانشجویی برنامه نویسی و الکترونیک و شبکه
مهم ترین شاخص های تاثیر گذار در کیفیت و قیمت نرم افزارهای تحت وب

تکنولوژی ساخت:
خیلی مهمه که چه تکنولوژی در ساخت نرم افزار استفاده میشه، تغییر در تکنولوژی می تونه روی امنیت، سرعت و کارایی سایت شما تاثیر زیادی داشته باشه و مسلما روی قیمتش هم تاثیر خواهد داشت.
مثلا ASP.Net MVC خیلی سریع تر از ASP.Net WebForm است و الان در بسیاری از کشورها اکثر پروژه ها با ASP.Net MVC ساخته میشه.
از طرفی توسعه نرم افزار با ASP.Net MVC نیاز به کدنویسی بیشتر و صرف زمان بیشتری است و مسلما قیمتش هم بالاتره ولی خوب این کجا و اون کجا ، فقط در یک فاکتور سرعت ، کلی تفاوت بین نرم افزار وب فرم و نرم افزار ام وی سی است.


معماری نرم افزار:
خیلی مهمه که نرم افزار با چه معماری تولید میشه.
اکثر شرکت ها میگن که معماری 3و4و5 لایه داریم استفاده می کنیم و ...
ولی در عمل می بینیم که بخش زیادی از منطق برنامه در پشت فرم یا داخل اکشن ها داره انجام میشه
معماری خوب تاثیر زیادی در قابلیت نگهداری ، توسعه سریع و راحت نرم افزار در آینده و همچنین سرعت نرم افزار می تونه داشته باشه


امکان توسعه راحت و سریع در آینده:
مسلما هیچ نرم افزاری در نسخه اول آن کامل نیست و اغلب مشتریان پس از چند روز یا چند ماه کار با نرم افزار متوجه نیازهای جدیدی می شوند که در ابتدای کار متوجه آنها نبوده اند و یا حتی پس از طی زمان نیازهای جدیدی بوجود می آید که مشتری نیاز دارد آنها را در نرم افزارش داشته باشد.
حتی در بسیاری موارد مشتری مجبور است برای ماندن در کورس رقابت ، خدمات و امکانان جدیدی در سایتش ارائه دهد.
شاید نمونه بارزش سایت دیوار بود که سالها خدمات یکسانی ارائه می داد و به یکباره رقیب سر سختی به نام سایت شیپور پا به عرصه گذاشت.
حتی یک تغییر قالب هم می تونه شما رو از رقیبانیتون تمیز بده و حداقل این نوید رو به کاربرای سایتتون بده که شما دارین روی سایتتون کار می کنین.
حتی بعنوان مثال می تونم سایت بلاگفا رو عنوان کنم که سالهای سال هیچ خدمات جدیدی ارائه نمیداد و حتی یک صفحه بندی مطالب هم نداشت و برای دیدن مطالب قدیمی تر مجبور بودیم در آرشیو های ماهانه ساعت ها بچرخیم...
البته بنده قصد توهین به هیچ سایتی رو ندارم و همینطوری این سایت ها به ذهنم رسید و اونها رو مثال زدم و بیان بنده نشان بر بد بودن سایت ها نیست.

این مورد خیلی مهمه که شرکت چقدر تضمین می کنه که فازهای بعدی پروژه شما رو براتون انجام بده و هر تغییر چقدر زمان می بره تا انجام بشه ؟ (سرعت توسعه)
این مورد به عواملی چون معماری نرم افزار، کدنویسی تمیز (Clean Coding)، مستند سازی پروژه (Documentation) و ... بستگی داره
اینجاست که تفاوت شرکت ها از یکدیگر مشخص میشه

دوستان بنده مثلی ساخته اند که میگه: هیچ پروژه ای تموم نمیشه بلکه از فازی به فاز بعد یا از شرکتی به شرکت بعد منتقل میشه ، مگر اینکه پروژه  کلا کنسل بشه!

پشتیبانی مناسب (در صورت بروز خطا و یا نیاز به توسعه نرم افزار در آینده)
:
پشتیبانی اصلی است که امروزه شرکت ها بسیار عالی به اهمیت آن پی برده اند.
پشتیبانی می تونه شامل رفع خطاهای برنامه نویسی احتمالی، تضمین توسعه نرم افزار در آینده و سایر خدمات باشه


بومی بودن کامل نرم افزار جهت اطمینان از امنیت هسته نرم افزار و توانایی توسعه سریع در آینده
متاسفانه برخی شرکت ها CMS های سورس باز رایگان رو ویرایش می کنن و به اسم نرم افزار بومی و با قیمت های نجومی در اختیار مشتریان قرار میدن.

البته بنده نمیگم که CMS سورس باز چیز بدیه ، اتفاقا در مواردی بسیار مناسبه.
یه وقتی مشتری سایتی می خواد که 4 تا مطلب و محصول توش معرفی کنه و ... ، که در این موارد بهترین گزینه استفاده از همین CMS های رایگانه که شرکت ها بر اساس سلیقه مشتری اونو شخصی سازی می کنن و با قیمت خوب به مشتری میدن

البته برای ایده های خاص و نرم افزار های خاص باید نرم افزار بصورت بومی برای مشتری و بر اساس نیازهای مشتری تولید بشه، چون هرچقدر هم که CMS سورس باز رو تغییر بدیم و ... نمی تونیم دقیقا چیزی که مشتری می خواد رو بسازیم و در نهایت هم چون هسته اصلی بومی نیست، در صورتی که مشکلی در هسته اصلی رخ بده به خوبی نمی تونیم پشتیبانی لازم رو به مشتری ارائه بدیم، و این میشه که در اکثر موارد این جمله رو از پشتیبانی می شنویم: "آخرین بکاپ پروژتونو برگردونین" ، خوب اگر چند ماه بعد مجدد هسته نرم افزار دچار مشکل شد چی ؟ اگر برگرداندن بکاپ موجب از بین رفتن اطلاعات مهم مالی میشد چی ؟
این موارد است که ذهنیت مشتریان رو نسبت به همه شرکت های برنامه نویسی منفی می کنه و هر چی بهشون میگیم که ما کاملا بومی داریم نرم افزار تولید می کنیم ، حرفمونو باور نمی کنن و معیار سنجششون فقط هزینه است و هر کس قالب زیباتر با قیمت پایین تر ارائه بده ، از نظر مشتریان شرکت بهتریه!

مقالات آموزشی دانشجویی برنامه نویسی و الکترونیک و شبکه
طراحی و پیاده سازی شده بصورت اختصاصی بر اساس نیاز کارفرما
این مورد همون بومی بودن نرم افزار است بعلاوه این مورد که نرم افزارهای تحت وب (نه وب سایت) رو باید برای هر مشتری بصورت اختصاصی طراحی کنیم.
ممکنه که برخی بخش ها مشترک باشه ولی مسلما بسیاری از نیازهای مشتری جدید با مشتریان قبلی متفاوته.
البته حرف بنده درمورد نرم افزارهای مالی و ... است ، نه سایت های روال (اصطلاحا به سایت هایی گفته می شود که کاربردهای معمولی مثل فروشگاهی، معرفی شرکت و ... دارند ، به بیان بهتر سایت های غیر محاسباتی که بخشی برای نمایش به عموم دارند. در حالی که عبارت نرم افزار های تحت وب رو بنده به نرم افزارهای پیچیده مالی-حسابداری و .... میگم که کاملا جهت استفاده یک سری کارمند یا کاربر خاص طراحی شده اند و بخشی برای نمایش به عموم ندارند)

میزان تحمل بار
خیلی مهمه نرم افزار تحمل این رو داره که مثلا 10.000 یا 100.000 کاربر بصورت آنی ازش استفاده کنن ؟

میزان تحمل تعداد تراکنش در لحظه
مثلا سایتی مثل دیجی کالا که در هر ثانیه ممکنه n تا تراکنش مالی داشته باشه رو در نظر بگیرین، خوب آیا این سایت با یک سایت ساده که روزی 1 تراکنش مالی داره یکیه ؟ مسلما Stable بودن نرم افزار و قدرت تحمل تراکنش های بالا خیلی مهمه و مسلما برای داشتن همچین تحملی باید کلی روی کدهای نرم افزار کار بشه.
بدیهی است که قیمت و زمان طراحی همچین نرم افزاری هم خیلی بیشتره.
سال گذشته 2 تا از مشتریامون می گفتن که یک سایت مثل دیجی کالا می خوان ، و جالبه که وقتی می گفتیم بالای 60 میلیون هزینه اش میشه، تعحب می کردن و جالب تر این بود که انتظار رقمی در حدود 5 میلیون تومان رو داشتند !
این نشون میده که مشتریان به "میزان تحمل تعداد تراکنش در لحظه" سایت دیجی کالا اصلا توجه نکرده بودند ، حال آنکه طراحی دیزاین سنگین و کاملا ای جکس بیس و حجم دیتابیسی که این سایت داره بماند ...


طراحی کاربر پسند
عوامل ظاهری مواردی هستند که مشتریان بیشتر آنها را درک می نمایند و بیشتر به دنبال قالب های شیک و زیبا هستند
البته زیبایی خیلی مهمه ولی باید کاربردی بودن سایت و راحتی استفاده از آن را بسیار مورد توجه قرار داد بطوری که به نظر من نباید کارایی را فدای زیبایی کرد.
یادمه چند روز پیش یک سایت فروشگاهی پیدا کردم که کدنویسی و ظاهر بسیار عالی داشت ولی در صفحه جرئیات محصولات با اینکه کد نویسی زیادی هم انجام شده بود ، من احساس خوبی از کار با سایت نداشتم.
یادمه که مدت ها در صفحه جزئیات محصول دنبال قیمت یک قهوه ساز می گشتم و در آخر دیدم که در بالا و گوشه سمت چپ نوشته شده که "موجود نیست" سایت واقعا دیزاین خلاقانه و عالی داشت ولی من باهاش راحت نبودم و احساس اذیت شدن بهم دست میداد.
مشاهده تصاوی محصولات راحت نبود و افکت روم تصاویر اصلا کارایی لازم رو نداشت چون تصاویر کیفیت پایینی داشتند و همچنین من با زوم شدن اصلا حس خوبی نداشتم و همون اسلاید شوی دیجی کالا رو بیشتر می پسندیدم.
(الان یادم اومد که سایت بورسیکا بود)



امکانات مدیریتی ارائه شده در نرم افزار و میزان مدیریت بخش های مختلف سایت
یکی از عوامل مهم در کیفیت نرم افزار امکاناتی است که در پنل مدیریتی در اختیار شما قرار داده شده است.
چقدر می تونین بخش های مختلف نرم افزار رو کنترل کنین ؟
 چقدر می تونین راحت اطلاعات مورد نیازتونو پیدا کنین ؟
چقدر جزئیات از اطلاعات در اختیار دارید ؟
البته در این بین داشتن یک قالب مناسب (ترجیحا Responsive) خیلی می تونه مهم باشه و احساس خوبی در حین کار با پنل به شما بده.
برخی امکانات ممکنه تا مدت ها به چشم نیان ولی یه موقع متوجه وجودشون میشی که واقعا کارت گیره.
مثلا وجود دکمه Settle دستی در پنل نرم افزارهایی که دارای درگاه بانکی (پرداخت آنلاین) هستند ممکنه تا ماه ها مهم نباشه ولی یک موقع می بینین یکی از مشتری های مهمتون پرداختش به مشکل می خوره و پول به حساب شما واریز نمیشه (Settle عملیاتی است که طی اون نرم افزار درخواستی به درگاه بانکی ارسال می کنه تا پولی که از حساب مشتری کسر و در دست بانک قرار داره ، به حساب صاحب سابت واریز بشه، جالبه که بدونین اگر عملیات Settle با موفقیت انجام نشه، پول پیش بانک می مونه! و انگار شما پولی دریافت نکرده اید )
بسیاری از نرم افزارها فاقد دکمه Settle دستی هستند و مدیریت سایت بنده خدا در این مواقع دستش به جایی بند نیست !
حتی نرم افزارهای بنده تا چند ماه پیش همین مشکل رو داشتند و تا وقتی که دوستم به مشکل فوق الذکر برخورد نکرده بود ، نیاز به همچین دکمه ای رو احساس نکرده بودم (اینو گفتم که بگم تولیدات خود بنده نیز کامل نیستند تا اینجور برداشت نشه که این مقاله رو دارم برای کوبیدن شرکت های مختلف و خوب نشون دادن خودم می نویسم، هدف بنده ارائه یک سری معیار برای تشخیص کیفیت نرم افزارهاست، کاری که خیلی پیش باید از طرف یک سازمان حامی انجام میشد) .
اینجاست که تجربه شرکت های تولید نرم افزار می تونه اونارو از هم متمایز کنه.


امنیت کنترل پنل ها ، اطلاعات تراکنش ها و اطلاعات کاربران سایت
بخش ورود به پنل مدیریتی تا چه حد امن سازی شده است ؟
یادمه وقتی سایت WMFA.ir رو برای یکی از بهترین دوستانم می ساختم ، خیلی روی امنیت پنل مدیریتی سایتش حساس بود، بطوری که مجبور شدم یک سیستم امنیتی 3 لایه روی پنلش پیاده سازی کنم که حتی خودمم نمی تونم الان حتی با داشتن یوزرنیم و پسورد پنلش ، وارد پنل مدیریتیش بشم
همچنین امنیت اطلاعات حساس مثل نام های کاربری ، کلمات عبور ، اطلاعات مهم درگاه های بانکی داخلی یا خارجی و ... بسیار مهم است.


امکانات بکاپ گیری از اطلاعات
این خیلی مهمه که نرم افزار چه امکاناتی برای بکاپ گیری از اطلاعات نرم افزار بهتون میده و اینکه آیا امکان ریستور کردن بکاپ ها از طریق پنل مدیریتی میسر است یا خیر.
آیا بدون نیاز به داشتن اطلاعات تخصصی می تونین به راحتی از اطلاعات بکاپ تهیه کنین و در صورت نیاز بکاپ ها رو ریستور کنین؟

مقالات آموزشی دانشجویی برنامه نویسی و الکترونیک و شبکه
انواع گزارشات
گزارش گیری مهم ترین وظیفه یک نرم افزار خوب است، نمایش اعداد بصورت نموداری ، جدولی و ... یکی از مهم ترین بخش های هر نرم افزار است
توانایی جستجوی داده ها و گرفتن خروجی هایی مثل اکسل ، اکسس ، CSV، XML و خروجی جهت چاپ (پرینت) جهت نگهداری در بایگانی خیلی مهمه

اینکه بتونین بر اساس پارامترهای مختلف از اطلاعات در بازه های زمانی مختلف گزارشات مختلفی تهیه کنین خیلی می تونه روی کیفیت نرم افزار تاثیر داشته باشه.
حجم جزئیات اطلاعات در دسترس هم خیلی مهمه ، مثلا ممکنه در یک نرم افزار وضعیت فاکتور فقط با "پرداخت شده" و "پرداخت نشده" در گزارشات مشخص شده باشه ولی در نرم افزار دیگری جزئیات دقیق پرداخت بانکی هم قابل مشاهده باشه (اطلاعات دریافتی از درگاه بانک) که به راحتی بتونین جزئیات پرداخت ها رو هم توی گزارشات مالیتون داشته باشین و حتی در صورت نیاز تراکنش ها رو از داخل پنل اینترنتی بانک بتونین بررسی و ردیابی کنین.



سیستم ثبت و گزارش دهی لاگ
لاگ یکی از مهم ترین اماکانات نرم افزارهای مالی و حسابداری است، خیلی مهمه که سوابق اطلاعات مالی و تغییرات صورت گرفته در اختیار باشه و از دست نره.
گرازش گیری از لاگ های سیستم هم یکی از عوامل مهم در کیفیت نرم افزار است.
حتی لاگ ورود و خروج کاربران هم می تونه یکی از لاگ های مهم باشه ، مخصوصا در سایت هایی نیاز دارن نظارتهای خاصی روی ورود و خروج کاربران انجام بدن.

پ.ن:
شایان ذکر است که در بحث سایت های خبری ، لاگ تغییرات خبرها رو گردش خبر می نامند(شامل لاگ کلیه تغییرات هر خبر بعلاوه یک سری سلسله مراتب جهت دریافت تاییدیه نمایش خبر میشه)


سیستم لاگ خطاهای نرم افزار
امروزه نرم افزارها را به سیستم های لاگی مثل ELMAH مجهز می کنن که کلیه خطاهای برنامه  (Exception ها) رو لاگ می کنند و شرکت های سازنده بصورت دوره ای لاگ ها را بررسی می کنند تا اگر مشکلی در سیستم وجود دارد ، سریعا شناسایی و رفع گردد.
این مورد روی امنیت نیز تاثیر زیادی دارد ، چرا که اغلب حمله های سایبری موجب تزریق اطلاعات نادرست به سایت می شود و در این حین خطاهایی نیز در نرم افزار رخ می دهد که می تواند شما را از وجود حملات باخبر سازد تا سریعا راه های نفوذ را شناسایی و برای بستن یا محکم تر کردن سدهای دفاعی نرم افزار اقدام نمایید.


در پایان امیدوارم که مشتریان و عموم مردم با خواندن این مقاله بهتر بتوانند نرم افزار خوب رو از بد تشخیص بدن و انشالله ذهنیت همه مشتریان و همه عموم از توسعه دهندگان مثبت بشه و روزی برسه که همه مشتریان توسعه دهندگان رو به چشم دوست و کسی که درکنارشونه تا مشکلشونو حل کنه ببینند .

موفق باشید

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 6 اردیبهشت 1394    | توسط: ح.م    | طبقه بندی: یادداشت های یک برنامه نویس خوش ذوق،     | نظرات()